Ouderenzorg wordt steeds complexer. Naast lichamelijke zorgnoden krijgen zorgverleners steeds vaker te maken met ouderen die psychisch kwetsbaar zijn of leven met een psychiatrische aandoening. Depressieve klachten, angst, persoonlijkheidsproblematieken, psychotische symptomen, middelengebruik of andere psychische problemen kunnen een grote invloed hebben op gedrag, contact, zelfzorg en het dagelijks functioneren.
Bij ouderen zijn signalen bovendien niet altijd duidelijk. Psychische problemen kunnen zich anders uiten dan op jongere leeftijd en worden soms overschaduwd door lichamelijke klachten, verlieservaringen, cognitieve veranderingen of sociale omstandigheden. Gedrag dat op het eerste gezicht moeilijk, afwerend of onvoorspelbaar lijkt, kan een betekenisvolle reactie zijn op angst, ontregeling, verlies van controle of een onderliggende psychische kwetsbaarheid.
Tijdens deze vorming krijgen deelnemers een helder en bruikbaar kader om psychische en psychiatrische problematieken bij ouderen beter te herkennen en begrijpen. De focus ligt niet op diagnosticeren, maar op professioneel observeren, passend reageren, communiceren, begrenzen waar nodig en tijdig samenwerken of doorverwijzen. Praktijksituaties vormen de rode draad.
We vertrekken vanuit een persoonsgerichte en holistische benadering. Niet het etiket of de diagnose staat centraal, maar de oudere als persoon: met een levensverhaal, mogelijkheden, kwetsbaarheden, relaties en behoeften.
Deze opleiding behandelt geen specifieke vormen van dementie.
Na deze vorming:
Tijdens deze vorming komen volgende onderwerpen aan bod:
Psychische en psychiatrische kwetsbaarheid bij ouderen: Wat verstaan we onder psychische kwetsbaarheid? Welke factoren vergroten of verkleinen de kwetsbaarheid op latere leeftijd?
Herkennen van signalen: Hoe kunnen psychische problemen zich bij ouderen uiten? Ook het verschil tussen een signaal, een patroon en een acute verandering komt aan bod.
Kort overzicht van veelvoorkomende problematieken: We bespreken kernkenmerken van onder meer depressie, angstproblematiek, psychose, persoonlijkheidsproblematiek en verslavingsproblematiek. De nadruk ligt op herkenning in de praktijk en op wat deze problematieken kunnen betekenen voor zorg en begeleiding.
Professioneel omgaan en begeleiden: Wat helpt in het contact en wat werkt vaak averechts? Deelnemers krijgen concrete handvatten rond nabijheid, voorspelbaarheid, autonomie, grenzen, structuur, omgaan met weerstand en het bewaren van professionele rust.
Communicatie die aansluit: We oefenen communicatietechnieken die helpen om beter aan te sluiten bij de beleving en behoeften van de oudere.
Hulpmiddelen en methodieken: Deelnemers maken kennis met praktische manieren om observaties te objectiveren, patronen te herkennen, triggers en beschermende factoren in kaart te brengen en afspraken binnen het team beter op elkaar af te stemmen.
Samenwerking en doorverwijzing: Wanneer volstaat ondersteuning binnen het gewone zorgkader en wanneer is bijkomende expertise nodig? We bekijken het belang van multidisciplinaire samenwerking, duidelijke informatieoverdracht, overleg met huisarts of gespecialiseerde hulp en het herkennen van alarmsignalen.
Vertaling naar de eigen praktijk: Aan de hand van herkenbare situaties bespreken deelnemers hoe ze anders kunnen kijken, communiceren en handelen en welke teamafspraken kunnen helpen om consequenter te werken.
Deze opleiding komt in aanmerking voor het functiecomplement
DUUR
De opleiding omvat 1 sessie van 6 uur.
DOELGROEP
Medewerkers en zorgprofessionals die ouderen begeleiden in woonzorgcentra, thuiszorg, dagverzorging, ziekenhuizen, geestelijke gezondheidszorg of andere zorg- en welzijnsvoorzieningen. De vorming is geschikt voor onder meer verpleegkundigen, zorgkundigen, begeleiders, paramedici en andere medewerkers die in hun dagelijkse praktijk geconfronteerd worden met psychische of psychiatrische kwetsbaarheid bij ouderen.