Welke taken mag een zorgkundige uitvoeren?
Welke verpleegkundige activiteiten mag een zorgkundige uitvoeren?
Zorgkundigen spelen een belangrijke rol binnen de dagelijkse zorg voor bewoners, patiënten en cliënten. Naast de basiszorg mogen zij ook een aantal verpleegkundige activiteiten uitvoeren.
De verpleegkundige activiteiten die een zorgkundige mag uitvoeren en de voorwaarden waaronder dit gebeurt, zijn wettelijk vastgelegd in het Koninklijk Besluit van 12 januari 2006, zoals gewijzigd door het Koninklijk Besluit van 27 februari 2019.
Op deze pagina vind je een overzicht van deze verpleegkundige activiteiten. De opsomming is gebaseerd op de actuele federale regelgeving.
Meer weten over de permanente vorming en de voorwaarden voor het behoud van het visum? Ontdek ook onze pagina Behoud van het visum voor zorgkundigen.
Wettelijk kader
De zorgkundige is een erkend gezondheidszorgberoep. De verpleegkundige activiteiten die een zorgkundige mag uitvoeren en de voorwaarden waaronder dit gebeurt, zijn vastgelegd in het Koninklijk Besluit van 12 januari 2006, zoals gewijzigd door het Koninklijk Besluit van 27 februari 2019.
De wetgeving bepaalt dat een zorgkundige:
- Werkt binnen een gestructureerd zorgteam
- Verpleegkundige activiteiten uitvoert die wettelijk aan de zorgkundige zijn toevertrouwd
- Handelt onder de verantwoordelijkheid van een verpleegkundige
- Beschikt over de vereiste opleiding, registratie en een geldig visum
- De geldende procedures en afspraken binnen de organisatie respecteert
- Zijn of haar deskundigheid blijvend onderhoudt door permanente vorming.
De fysieke aanwezigheid van een verpleegkundige is niet bij elke activiteit noodzakelijk. De verpleegkundige blijft echter verantwoordelijk voor de delegatie, de opvolging en de ondersteuning van de zorgkundige en moet beschikbaar zijn wanneer dit nodig is
Overzicht van de verpleegkundige activiteiten
Volgens het departement Zorg mag een zorgkundige, onder de wettelijk vastgelegde voorwaarden, de volgende verpleegkundige activiteiten uitvoeren:
- Observeren en signaleren van veranderingen bij de patiënt of bewoner op fysiek, psychisch en sociaal vlak binnen de context van de activiteiten van het dagelijks leven (ADL)
- De patiënt of bewoner en zijn familie informeren en adviseren conform het zorgplan, voor wat betreft de toegestane technische verstrekkingen
- De patiënt of bewoner en zijn omgeving bijstaan in moeilijke momenten
- Mondzorg
- Verwijderen en heraanbrengen van kousen ter preventie en/of behandeling van veneuze aandoeningen, met uitsluiting van compressietherapie met elastische verbanden
- Problemen met de blaassonde signaleren
- Een geheelde stoma verzorgen, zonder dat wondzorg noodzakelijk is
- De orale vochtinname van de patiënt of bewoner bewaken en problemen signaleren
- De patiënt of bewoner helpen bij de inname van geneesmiddelen via orale weg, nadat het geneesmiddel door middel van een distributiesysteem door een verpleegkundige of een apotheker werd klaargezet en gepersonaliseerd
- De vocht- en voedseltoediening bij de patiënt of bewoner langs orale weg helpen verrichten, uitgezonderd bij slikstoornissen en bij sondevoeding
- De patiënt of bewoner in een functionele houding brengen met technische hulpmiddelen en hierop toezicht houden, conform het zorgplan
- Hygiënische verzorging van patiënten of bewoners met een dysfunctie van de activiteiten van het dagelijks leven (ADL), conform het zorgplan
- Vervoer van de patiënt of bewoner, conform het zorgplan
- Maatregelen toepassen om lichamelijke letsels te voorkomen, conform het zorgplan
- Maatregelen toepassen om infecties te voorkomen, conform het zorgplan
- Maatregelen toepassen om decubitusletsels te voorkomen, conform het zorgplan
- De polsslag en de lichaamstemperatuur meten en de resultaten meedelen
- De patiënt of bewoner helpen bij niet-steriele afname van excreties en secreties
- Meting van de parameters behorende tot de verschillende biologische functiestelsels, met inbegrip van de glycemiemeting door capillaire bloedafname. De zorgkundige rapporteert de resultaten tijdig en accuraat aan de verpleegkundige
- Toediening van medicatie, met uitsluiting van verdovende middelen, die door een verpleegkundige of apotheker werd klaargezet via de wettelijk toegelaten toedieningswegen
- Oraal (inbegrepen inhalatie;
- Rectaal;
- Oogindruppeling;
- Percutaan;
- Subcutaan: enkel voor wat betreft de subcutane toediening van gefractioneerde heparine;
- Voeding en vochttoediening langs orale weg
- Manuele verwijdering van fecalomen
- Het verwijderen en heraanbrengen van verbanden en van kousen ter preventie en/of behandeling van veneuze aandoeningen
Departement zorg
Belangrijk
De hierboven vermelde verpleegkundige activiteiten mogen uitsluitend worden uitgevoerd binnen de voorwaarden die de wetgeving bepaalt. De concrete toepassing hangt onder meer af van de geldende regelgeving, de organisatie van de zorg, de afspraken binnen het zorgteam en de verantwoordelijkheid van de verpleegkundige.
De regelgeving evolueert regelmatig. Raadpleeg daarom steeds de meest recente officiële informatie wanneer je twijfelt over de bevoegdheden van de zorgkundige.
Meer weten?
De rol van de zorgkundige evolueert voortdurend. Nieuwe wetgeving, bijkomende bevoegdheden en permanente vorming maken dat het belangrijk is om de actuele regelgeving goed te kennen en blijvend te investeren in deskundigheid.
Wil je meer weten over de wettelijke verplichtingen, het behoud van het visum of de professionele rol van de zorgkundige? Ontdek ook onze andere kennispagina's:
Heb je een specifieke vraag of ben je op zoek naar een opleiding voor jouw organisatie? We denken graag met je mee en bekijken samen welke opleiding of welk leertraject het best aansluit bij jouw medewerkers en zorgcontext.